Dinh dưỡng tĩnh mạch

Cuốn sách "Dinh dưỡng tĩnh mạch" do PGS.TS. Nguyễn Quốc Anh làm chủ biên cùng đội ngũ chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai và các cố vấn từ Đại học Y Boston (Hoa Kỳ) biên soạn. Đây là tài liệu chuyên khảo chuyên sâu, cung cấp nền tảng khoa học và hướng dẫn thực hành về nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch – một can thiệp thiết yếu giúp duy trì sự sống và hỗ trợ điều trị cho những bệnh nhân không thể nuôi dưỡng đầy đủ qua đường tiêu hóa.

Hướng dẫn dinh dưỡng trong điều trị bệnh nhân nặng là bộ tài liệu chuyên môn chính thống do Tổng hội Y học Việt Nam phối hợp cùng Hội Dinh dưỡng Lâm sàng TP.HCM (HoSPEN) và Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam biên soạn, công bố năm 2019. Tài liệu được xây dựng nhằm cung cấp các khuyến nghị chuẩn hóa về sàng lọc, đánh giá và can thiệp dinh dưỡng, giúp cải thiện kết quả điều trị và hạn chế biến chứng cho bệnh nhân hồi sức tích cực.

Pha trộn dinh dưỡng qua đường truyền tĩnh mạch (DDTM) (Tên gọi khác: pha chế dinh dưỡng tĩnh mạch; pha chế dinh dưỡng qua đường truyền tĩnh mạch) là quá trình kết hợp các chất dinh dưỡng thiết yếu (glucose, acid amin, nhũ dịch béo, khoáng chất, vitamin, yếu tố vi lượng từ các dạng đơn chất hoặc hỗn hợp sẵn dùng (túi 2 ngăn, 3 ngăn) tại phòng pha chế vô khuẩn, nhằm tạo ra dung dịch dinh dưỡng tĩnh mạch phù hợp với nhu cầu cá thể hóa của người bệnh, đảm bảo an toàn, hiệu quả và chất lượng điều trị. Mục đích: cung cấp dung dịch DDTM cá nhân hóa theo độ tuổi, thể trạng, bệnh lý và diễn tiến lâm sàng; đảm bảo an toàn, vô khuẩn, và hiệu quả trong cung cấp dinh dưỡng cho người bệnh nặng; hỗ trợ điều trị, phục hồi và hạn chế biến chứng ở người bệnh không đáp ứng với hỗn hợp sẵn dùng; chuẩn hóa quy trình pha chế, nâng cao chất lượng quản lý dinh dưỡng bệnh viện.

Xây dựng thành phần các chất sinh năng lượng trong nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch là quá trình xác định loại, liều lượng và tỷ lệ phù hợp giữa các chất sinh năng lượng chính gồm carbohydrate (glucose/dextrose), lipid và protein (acid amin), dựa trên nhu cầu chuyển hóa, tình trạng lâm sàng và thể trạng của người bệnh. Việc này nhằm thiết kế một chế độ nuôi dưỡng đường tĩnh mạch an toàn, hiệu quả và cá thể hóa. Nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch được phân thành 2 loại: 1. Nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch toàn phần (hoặc nuôi dưỡng hoàn toàn qua đường tĩnh mạch); 2. Nuôi dưỡng 1 phần qua đường tĩnh mạch (hoặc nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch bổ sung). Xây dựng chế độ dinh dưỡng trong nuôi dưỡng toàn phần qua đường tĩnh mạch là bước quan trọng trong can thiệp dinh dưỡng. Mục đích: cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết để duy trì các chức năng sống, hạn chế dị hoá, bảo tồn khối nạc, hỗ trợ hồi phục, phòng ngừa suy dinh dưỡng và giảm nguy cơ biến chứng trong trường hợp người bệnh không thể hoặc không dung nạp dinh dưỡng qua đường tiêu hoá. Đồng thời, việc phân bổ hợp lý giữa các chất sinh năng lượng cũng giúp cải thiện hiệu quả chuyển hoá, giảm nguy cơ rối loạn điện giải và tổn thương gan liên quan đến nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài.

Xây dựng nhu cầu các vitamin và khoáng chất trong dinh dưỡng tĩnh mạch là quá trình xác định loại, liều lượng và tỷ lệ phù hợp của từng vi chất dinh dưỡng cần bổ sung qua đường tĩnh mạch, nhằm đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh lý và bệnh lý của người bệnh trong từng giai đoạn điều trị, đặc biệt khi không thể sử dụng đường tiêu hoá. Mục đích: đảm bảo cung cấp đầy đủ các vi chất thiết yếu giúp duy trì các chức năng sinh lý, chuyển hóa và miễn dịch của cơ thể. Đây là yếu tố quan trọng để ngăn ngừa và điều trị tình trạng thiếu hụt vi chất ở người bệnh không thể nuôi dưỡng qua đường tiêu hóa, đặc biệt trong các tình huống bệnh nặng, kéo dài. Bổ sung hợp lý các vitamin và khoáng chất hỗ trợ phục hồi sức khỏe, thúc đẩy quá trình lành vết thương và tổng hợp protein, góp phần tối ưu hóa hiệu quả của dinh dưỡng tĩnh mạch toàn phần (TPN), giảm nguy cơ biến chứng do thiếu hụt hoặc dư thừa vi chất.

Phác đồ “Dinh dưỡng tĩnh mạch toàn phần của trẻ sơ sinh và Bệnh phổi mạn tính của trẻ sơ sinh” được ban hành kèm theo Quyết định số 517/QĐ-BVTD của Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ vào tháng 4/2016. Đây là tài liệu lâm sàng chuyên sâu, cung cấp khung hướng dẫn thực hành cho việc nuôi dưỡng và điều trị nhóm đối tượng yếu thế nhất tại đơn vị hồi sức sơ sinh (NICU).