1. Tổng quan chung
Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế là đơn vị chuyên môn giữ vai trò thiết yếu trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại bệnh viện, thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến sàng lọc, đánh giá, chẩn đoán và can thiệp dinh dưỡng cho người bệnh nội trú và ngoại trú.
Hoạt động của Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế được tổ chức gắn chặt với quá trình điều trị y khoa, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, rút ngắn thời gian nằm viện, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế được tổ chức hoạt động theo đúng quy định của Thông tư 18/2020/TT-BYT của Bộ Y tế về hoạt động dinh dưỡng trong bệnh viện, Bộ Tiêu chí Quản lý chất lượng bệnh viện (mục C7) và các quy định pháp luật hiện hành khác.
2. Vị trí của Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế trong bệnh viện
Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế là khoa chuyên môn đặc thù thuộc Khối lâm sàng, có mối liên hệ chặt chẽ với:
- Các khoa lâm sàng (Nội, Ngoại, Hồi sức – Cấp cứu, Nhi, Sản, Ung bướu, Thận – Tiết niệu…)
- Phòng Điều dưỡng
- Phòng Kế hoạch tổng hợp
- Phòng Quản lý chất lượng
- Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn
- Bộ phận Cung cấp suất ăn bệnh viện
Khoa đóng vai trò là đầu mối chuyên môn về dinh dưỡng điều trị, tham gia vào hoạt động chăm sóc toàn diện người bệnh theo mô hình Chăm sóc đa chuyên ngành (multidisciplinary care).
3. Vai trò và chức năng của Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế
3.1. Vai trò trong chăm sóc và điều trị người bệnh
Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế giữ vai trò:
- Bảo đảm người bệnh được sàng lọc, đánh giá và theo dõi tình trạng dinh dưỡng kịp thời
- Xây dựng và chỉ định chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng bệnh lý, tình trạng dinh dưỡng và giai đoạn điều trị
- Phối hợp với bác sĩ điều trị nhằm tối ưu hiệu quả điều trị y khoa thông qua can thiệp dinh dưỡng
- Giảm nguy cơ suy dinh dưỡng bệnh viện, biến chứng, tái nhập viện và tử vong
3.2. Chức năng
Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế thực hiện các chức năng:
- Sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng cho người bệnh ngoại trú và nội trú
- Đánh giá, chẩn đoán tình trạng dinh dưỡng
- Chỉ định và theo dõi điều trị dinh dưỡng
- Tư vấn, giáo dục dinh dưỡng cho người bệnh và người nhà
- Xây dựng, giám sát thực hiện chế độ ăn bệnh viện
- Tham gia đào tạo, nghiên cứu khoa học và cải tiến chất lượng liên quan đến dinh dưỡng
4. Quy trình chăm sóc dinh dưỡng nội viện
Hoạt động dinh dưỡng trong bệnh viện cần được tổ chức theo Mô hình Chăm sóc dinh dưỡng (Nutrition Care Process - NCP) gồm các hoạt động chính:
4.1. Sàng lọc và đánh giá tình trạng dinh dưỡng
- Người bệnh ngoại trú:
Được sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng dựa trên các yếu tố như sụt cân, giảm khẩu phần ăn, BMI và các yếu tố nguy cơ khác. - Người bệnh nội trú:
Được sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng, khám và đánh giá tình trạng dinh dưỡng trong vòng 36 giờ kể từ thời điểm nhập viện.
Kết quả được ghi chép đầy đủ trong hồ sơ bệnh án theo quy định.
4.2. Chẩn đoán và chỉ định điều trị dinh dưỡng
- Người bệnh có nguy cơ hoặc suy dinh dưỡng được:
- Chẩn đoán tình trạng dinh dưỡng
- Chỉ định chế độ dinh dưỡng bệnh lý phù hợp
- Xây dựng kế hoạch can thiệp dinh dưỡng cá thể hóa
- Đối với người bệnh nặng, người bệnh cần chăm sóc cấp I hoặc suy dinh dưỡng nặng, bác sĩ điều trị hội chẩn với bác sĩ/dinh dưỡng viên Khoa Dinh dưỡng để thống nhất phác đồ dinh dưỡng.
4.3. Theo dõi và đánh giá lại
- Theo dõi việc thực hiện chế độ dinh dưỡng hằng ngày
- Đánh giá lại tình trạng dinh dưỡng định kỳ trong quá trình điều trị
- Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng khi có thay đổi về tình trạng bệnh lý hoặc đáp ứng điều trị
5. Hoạt động tư vấn và truyền thông dinh dưỡng
Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế thực hiện:
- Tư vấn dinh dưỡng cá nhân cho người bệnh nội trú và ngoại trú
- Tư vấn dinh dưỡng trước và sau điều trị, trước xuất viện
- Truyền thông – giáo dục dinh dưỡng cho người bệnh và người nhà
Xây dựng và sử dụng tài liệu truyền thông về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm trong bệnh viện
6. Nhân lực và điều kiện bảo đảm chất lượng
6.1. Nhân lực chuyên môn
Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế được bố trí đội ngũ nhân sự có trình độ chuyên môn phù hợp, bao gồm:
- Bác sĩ được đào tạo về dinh dưỡng lâm sàng
- Dinh dưỡng viên trình độ đại học trở lên
- Các vị trí nhân sự khác theo quy định và tình hình thực tế triển khai tại bệnh viện
- Nhân sự được đào tạo, cập nhật kiến thức thường xuyên theo quy định
6.2. Bảo đảm chất lượng hoạt động
Hoạt động của Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế là một tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng bệnh viện hàng năm, đo đó cần được:
- Chuẩn hóa quy trình chuyên môn
- Giám sát, đánh giá định kỳ theo Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện
- Thực hiện cải tiến chất lượng liên tục nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh
7. Định hướng phát triển
Trong giai đoạn phát triển, Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế hướng tới:
- Chuẩn hóa mô hình chăm sóc dinh dưỡng nội viện
- Phát triển dinh dưỡng lâm sàng chuyên sâu
- Đẩy mạnh phối hợp đa chuyên ngành
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và theo dõi dinh dưỡng
- Tham gia đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao chuyên môn